Delft: ik ben er al 31 jaar weg, maar heb er tussen 1975 en 1994 toch 19 jaar gewoond. Lang genoeg om de stad een beeldbepalend deel van mijn leven te laten zijn. De fotoclub stuurde me erheen, met de opdracht om er een fotoserietje te produceren. Maar ik interpreteerde die opdracht natuurlijk wat ruimer: kijken wat er allemaal veranderd is. En dat is heel veel. Het afgrijselijke spoorviaduct, een doorn in het oog van iedereen, is weg. Het station is nu ondergronds en is wat mij betreft een architecturaal pareltje. Op het gebied waar vroeger de ‘van Leeuwenhoeksingel’ lag zijn nu hoge vierkante blokkendozen gekomen. Niet de allermooiste en in de stad waar je bouwkunde kunt studeren zou je toch beter verwachten. Maar bovengronds, waar het spoorviaduct is verdwenen, is de ruimte ingevuld met bredere wegen, een trambaan en fraai groen. En een groot driehoekig blauw bouwsel op de plaats waar vroeger de ‘Buitenwatersloot’ begon. Ik moest even nadenken of het er wel zou passen, maar het zal vast wel gaan als met meer nieuwe dingen: de meningen erover zijn verdeeld, je moet eraan wennen en over vijftig jaar mag het niet meer weg omdat het erfgoed is geworden.
Maar niet álles is veranderd. Gelukkig maar, want Delft is een van de mooiere kleine stadjes in Nederland, met een historische binnenstad die er nog goed onderhouden bij ligt. Zelfs bepaalde gelegenheden, waar ik placht te komen, zijn er nog. Zo is er nog steeds café ‘de Klok’, waar ik wel eens met vrienden en gasten een gezellig biertje dronk, met een inrichting die er na veertig jaar nog precies zo bij lag. En het restaurant Français ‘le Vieux Jean’, waar we ons bij een feestelijke gelegenheid wel eens een culinaire uitspatting permitteerden en dat – aan de menukaart te zien – zijn kookkunsten na al die decennia met verve volhoudt. Tijdens de wandeling kwamen ook oude gevoelens naar boven, gevoelens die ik in het onderbewustzijn had weggestopt, maar nu ineens als verse herinneringen terug kwamen.
En natuurlijk moest ik langs bij mijn laatste woning aan de ‘Westvest’. Het gebouw lag er nog goed onderhouden bij en op de binnenplaats was fraai groen gekomen. En ook moest ik nog even op het bellenpaneel kijken, of er nog namen stonden, die ik kende. Natuurlijk ook bij nummer 285, waar ik woonde. Maar daar woonde niet meer degene aan wie ik de woning in 1994 had verkocht. Maar wel nog steeds een van mijn vroegere buren. Ik kreeg even de aanvechting om aan te bellen, maar kon me bedwingen. Al met al een fraaie middag vol herinneringen. En het fotoserietje, wat het oorspronkelijke doel was van de middag, is er ook gekomen. Zie:
De actieradius van mijn dagelijkse bezigheden is door het recente fietsongelukje al een paar weken erg klein. Omdat het onverstandig en eigenlijk ook onmogelijk is te fietsen en te autorijden, beperk ik me dus tot wandelen. Dat betekent een bijna dagelijks wandelingetje met Marcel door de buurt. Een rondje Artis, eventueel aangevuld met een omweg via het Oosterpark of langs de Amstel is zo’n beetje het maximum wat ik van de wereld kan bezichtigen. Daardoor staat ook de fotografie op een laag peil omdat alles wat je daar te zien krijgt al vele malen is gefotografeerd, wat dus ook niet echt aanmoedigt om de camera mee te nemen. Maar juist in deze weken werden we getrakteerd op prachtig weer met elke dag stralende zon en diepblauwe luchten, die de stad toch wel een ander aanzien geven. Dus is de camera toch een paar keer mee geweest en is er ook weer een fotoserietje tot stand gekomen, dat staat op:
Door een ongelukkige val van de fiets eindigde een nog prachtige dag heel wat minder prachtig op de eerstehulppost van het OLVG-ziekenhuis, waar een breuk in mijn schoudergewricht werd geconstateerd. Daardoor zou ik zo’n acht weken ‘uit de running’ zijn. Wat dat in de praktijk betekende, drong in de dagen erna niet alleen fysiek, maar ook mentaal pijnlijk tot me door. Niet alleen werd de actieradius heel klein, ook de beoefening van fotografie kwam onder druk te staan. En dat, nota bene, terwijl het voorjaar in deze maand uitbundig was losgebroken, met normaal gesproken mogelijkheden voor prachtige foto’s. Een van de weinige mogelijkheden om aan de vier muren te ontsnappen was een uitstapje naar Buitenzorg, de volkstuin in Amsterdam-Noord van René, waar het voorjaar ook zou zijn losgebroken. Met de combinatie fiets/boot zou het uitstapje erheen een peulenschilletje zijn, maar nu dat niet kon was Marcel zo aardig om me er met de auto af te zetten en ook weer op te halen. Daar trof ik inderdaad het ontluikende voorjaar aan met de vogels die zich tegoed deden aan het aldaar opgehangen voedsel. Dankbaar onderwerp voor mijn compact-cameraatje, dat ik na enige oefening nog wel met één hand kon bedienen. Al met al leek het net op een middagje Artis en met enig kunst en vliegwerk is het volgende serietje er toch gekomen:
De winter is in het algemeen geen periode om fotografisch eens flink uit je dak te gaan. Behalve natuurlijk als je op wintersport bent, maar dat doe ik nooit. En behalve als in Nederland ook eens een flink pak sneeuw valt, maar dat gebeurt ook (bijna) nooit. Maar nadat we in het Rijksmuseum de tentoonstelling ‘American Photography’ hadden bezocht, raakten we ineens weer geïnspireerd. Dat kwam door het uitgebreide overzicht van de Amerikaanse fotografie vanaf 1839 (!!) in verschillende thema’s, waaronder portretten, sociale thema’s, straatfotografie en het gebruik van foto’s in reclame. En daarmee ook de confrontatie met de beperkte thematiek van mijn eigen fotografie.
Hoe dan ook, al bij de uitgang van het Rijksmuseum ging de camera uit de tas en probeerden we met deze hernieuwde inspiratie de thematiek maar eens wat te verbreden. En als je dan vanaf het Rijksmuseum met een flinke omweg naar huis wandelt en je ogen de kost geeft, liggen de thema’s voor het oprapen. Bovendien kom je dan op plaatsen waar je zelf niet zo vaak komt, hoewel de gemiddelde toerist des te meer. Het Leidseplein bijvoorbeeld, dat de laatste jaren een metamorfose heeft ondergaan en er nu alleszins toonbaar bij ligt. Net als de rest van de omweg naar huis. Dat alles in beeld gebracht op:
Het is met Zandvoort precies zo als met de meeste andere strandplaatsen: in de zomer aantrekkelijk, tenminste voor de liefhebbers ervan, maar in de winter verlaten en troosteloos. Toch proberen ze er wel wat van te maken. Het grote plein bij het station lijkt een voorzichtige metamorfose te ondergaan met best aardige street art. Dat plein lijkt ideaal voor gezellige horeca, maar dat zal wel op bezwaren stuiten van de omwonenden, waardoor het nog steeds een winderig oord is. Toch lijkt het wel of de aantrekkingskracht van het strand in de winter minstens even groot is als in de zomer. “Uitwaaien” is dan ook een favoriet tijdverdrijf van velen, zo bleek afgelopen vrijdag. Van de strandvoorzieningen moeten die ‘uitwaaiers’ het nog niet hebben. Ook die liggen er allemaal nog tamelijk troosteloos bij, hoewel ze hier en daar al bezig zijn met de opbouw van de strandtenten voor het komende zomerseizoen. Maar er blijkt desondanks genoeg te doen. De hond moet er af en toe uit en het baasje kan (of moet) dan meteen maar even mee. Hardlopen kan hier blijkbaar ook, hoewel ik uit ervaring weet dat dit in dat mulle zand een loodzware aangelegenheid is. En er is ook in de winter genoeg te zien. Al was het maar dat fraaie decor van wat vroeger ‘Hoogovens’ heette. En vogels zijn er altijd, hoewel de zeehonden, die je in de zomer af en toe ziet, vandaag wegbleven. De foto-impressie van de uitwaaimiddag staat op:
De allerlaatste voorstelling van “Eonarium Genesis”, een visualisatie van het scheppingsverhaal door middel van lichtprojecties op het plafond van de Oosterkerk gecombineerd met bijpassende audio-effecten. Je gaat op kussens liggen en dan laat je gedurende een half uur die lichtshow en geluideffecten op je inwerken. Hoewel aan het eind behoorlijk verkleumd door de vrieskou buiten en de afwezigheid van verwarming binnen. Maar heel mooi glijdt het ontstaan van de aarde aan je voorbij en aan het eind komt ‘de mens’ in beeld, die de Schepper meteen maar heeft voorzien van heel decent en eigentijds ondergoed. Het was een memorabel spektakel, waarvan achteraf bleek dat de voorstelling wegens eclatant succes toch nog een maand is verlengd. Zelfs zijn er foto’s gemaakt. Merkwaardig genoeg doet een mobieltje het in het donker een stuk beter van een ‘echte’ camera. Zie hier dus 15 foto’s, alle genomen vanaf hetzelfde gezichtspunt op de ligkussens:
Het doel was het grote zeilschip dat ineens voor de voorgevel van het Scheepvaartmuseum lag. De masten ervan steken hoog boven de huizen aan de overkant uit en het werd dus tijd om dat eens fotografisch onder handen te nemen. Alleen was het wachten nog op een beetje fatsoenlijk weer, dat maar niet wilde komen. Tot donderdag: weliswaar koud en bewolkt maar tenminste droog. En als je dan toch op pad gaat, kan je net zo goed je eigen woonomgeving nog even in beeld zetten en je nogmaals te realiseren in wat voor een fijne buurt we eigenlijk wonen. Bijgaand serietje poogt daarvan een illustratie te zijn. Alle foto’s, inclusief die van het zeilschip, binnen 500 meter van ons huis. Zie:
Door de Thailand-reis en de verwerking van de grote hoeveelheid foto’s daarvan is de wandeling langs de lichtkunstwerken van het Amsterdam Light Festival een beetje in de verdrukking gekomen. Bovendien was regen in de kerstvakantie en de eerste januari-week vrijwel nooit uitgesloten. Toch maken we elk jaar wel weer die wandeling. Maar zaterdag was het ineens een droge dag en bovendien stond er nog niet eens zo’n héle gure wind, zodat het verantwoord was om er een paar uurtjes voor uit te trekken. En, zoals ook in andere jaren, concluderen we dat het festival ook deze keer toch weer een beetje tegenvalt. Hoewel de belichting van de gebouwen rond het Oosterdok deze keer erg fraai was. Maar er is wat betreft licht en belichting in Amsterdam natuurlijk veel meer te zien dan de lichtobjecten van het festival zelf, zodat de wandeling zoals altijd toch weer de moeite waard was. Hoe Amsterdam er op deze donkere, maar droge januari-avond bij lag, staat op:
Toch nog een laatste oprisping van onze reis: de terugweg. Het is niet echt mijn gewoonte om tijdens een vliegreis foto’s te maken. Je vliegt zó hoog, dat je bijna niks ziet en de foto’s dus navenant slecht zijn. Maar deze keer was het toch de moeite waard. Het was een dagvlucht, dus sowieso was er buiten iets te zien. Toch hadden de meeste passagiers de raampjes gesloten en brachten de tijd slapend door. Maar gezeten aan de rechterkant zouden we toch iets van de Himalaya moeten kunnen zien. En inderdaad, eenmaal boven het vlakke deel van Noord-India was, dankzij het kraakheldere weer, héél in de verte iets van een besneeuwde bergrug te zien. Afgaand op Google Maps moet de afstand zeker 100, zo niet 200 kilometer zijn geweest. Niet dat de Mount Everest nou meteen identificeerbaar was, maar het zouden toch beslist enkele acht-duizenders moeten zijn geweest, die we in de verte zagen en waar we naar ons gevoel op bijna gelijke hoogte langs vlogen. De kwaliteit van de foto’s was natuurlijk abominabel, maar in de na-bewerking was er nog wel een upgrade van te maken. En bovendien, waarom zou je zitten te slapen achter een gesloten raampje, terwijl er een iconisch landschap voorbij glijdt, dat je vermoedelijk nooit meer zult zien?
Maar gaandeweg werd het zicht beter toen we eenmaal boven het grensgebied Pakistan/Afghanistan vlogen. Zo te zien een buitengewoon ruig en onherbergzaam gebied en het is dus goed voorstelbaar dat je jezelf hier wilt opbergen als je nooit meer wilt worden gevonden. En ineens was daar Kabul, de hoofdstad van Afghanistan. Een stad, duidelijk zichtbaar, straten en huizen goed identificeerbeer en met behulp van Google Maps en het tijdstip waarop de foto’s zijn gemaakt, konden we na enige reconstructie met zekerheid vaststellen: dit is Kabul, een stad die je nooit meer zal zien, laat staan zal bezoeken. Het is dat de ruimte in een vliegtuig krap bemeten is, want anders had ik als geografie-liefhebber bij dit buitenkansje een klein vreugdedansje gemaakt. En eenmaal ten westen van de stad, nog boven Afghanistan, werd het zicht beter en werd bovendien duidelijk wat een ruig en ontoegankelijk land Afghanistan eigenlijk is. Verderop werd het, eenmaal boven Turkmenistan, geleidelijk donker, maar kon toch de oversteek van de Kaspische Zee nog met het oog worden waargenomen, maar de camera vond dat toch te moeilijk. Al met al was het de moeite waard om er een laatste fotoserie van te maken en geografie-liefhebbers raad ik aan te kijken op:
Vanaf Koh Samet zijn we verhuisd naar Jomtien, op het vasteland, maar wel aan de kust en ook een stuk dichterbij het vliegveld. Wel zo handig want over een paar dagen is de vakantie voorbij. Jomtien is heel anders, zelfs bijna het tegenovergestelde van Koh Samet. Eigenlijk is het een soort Benidorm met torenhoge appartementen complexen, die vooral worden gebruikt door overwinteraars. Natuurlijk is er strand, maar je zit er op strandstoelen, onder parasols, die geen straaltje zon doorlaten, dus bijna in het donker. Niet het strandgenoegen dat ik als ideaal zie. Want dat ligt – gek genoeg – in Zandvoort met zijn eindeloze, brede, vrijwel lege, maar alleen helaas niet altijd zonnige stranden. Tot zover de minpuntjes hier, die heb je altijd, maar…..
Het zijn ontzettend gezellige laatste dagen. Ook die parasols zijn bittere noodzaak, want de zon is hier meedogenloos. En zelfs onder de parasols is het gezellig, want de mensen zijn heel benaderbaar en je hoeft maar met je vingers te knippen en de natjes en droogjes worden je hier met liefde aangereikt. In de avond is er genoeg reuring. Veel en gezellige terrassen, overal lekker eten en her en der live muziek, mocht je daar zin in hebben. Jomtien ligt een kilometer of tien van Pattaya, een nog veel groter en drukker Benidorm, waar we in het happy hour een cocktail drinken op het dakterras van het Hilton hotel en zien hoe de zon hier onder gaat.
Er is in die laatste dagen ook nog tijd geweest voor een fotorondje. Want op woensdag zijn de stranden in Jomtien wegens schoonmaak gesloten en kon de camera weer van stal worden gehaald. Behalve die hoge woontorens is er de wat lagere architectuur met kleurige balkons, die prachtig afsteken tegen de blauwe lucht. En op de allerlaatste avond is gedineerd op het strand met dankzegging aan Jack Kraft, die in Bangkok overwintert en die ons niet alleen op bepaalde momenten van nuttige adviezen heeft voorzien, maar vooral ook een heel gezellige reisgenoot is gebleken. Jack…..hartelijke dank..! De foto’s van al dat Benidorm-vermaak staan op:
