Zondag zoeken we andermaal het industriële kerkhof van het voormalige Cockerill Sambre op. Nu aan de zuidkant van de rivier, waardoor het zonlicht wat gunstiger is voor de foto’s, hoewel ik het nu met een minder geschikte lens moet doen of dan desnoods maar mijn mobieltje gebruiken. Ondanks de deplorabele staat van dit alles, zou het gebied zich ook hier kunnen herstellen. Tenminste als het gaat zoals in andere (voormalige) Europese voorbeelden. Het Ruhrgebied heeft zijn verleden al lang achter zich gelaten en heeft het overblijvende industriële erfgoed netjes gerestaureerd, er hekken omheen gezet, verpakt als toeristische attractie en er een museum van gemaakt. Luik en Lille ondergaan nu ook al een duidelijke opleving, maar danken dit mede aan hun geografische ligging aan de kruispunten van belangrijke verkeerscorridors. Charleroi ligt geografisch eigenlijk nog nergens en heeft duidelijk meer moeite om uit het dal te komen. Want wie ruimt hiér de rommel op en wie betaalt voor de sanering van de ongetwijfeld zwaar vervuilde grond? Waarbij het Vlaams Gewest wellicht de neiging heeft de andere kant op te kijken.
Maar heel langzaam wordt ook hier de rommel toch opgeruimd. Tenminste dat idee krijg je als je ziet hoe grote grijpers het schroot in vrachtschepen laden. En als de grond eenmaal is gesaneerd komt er naar mijn idee ruimte voor een hele nieuwe stad. Of misschien wel een natuurgebied aan de Sambre. Genoeg voer voor planologen en andere adviseurs die ervoor hebben doorgeleerd. En ook in de stad zie je hier en daar tekenen van herstel. Als je goed kijkt heeft de stad al wel een aantal prachtige monumenten (gehad), die alleen nog een renovatieslag behoeven. En een blinde muur beschilderen met street art is meteen ook al een heel ander gezicht. Her en der worden straten en pleinen aangepakt. Er staat een nieuw appartementencomplex in de vorm van de vroegere koeltoren, zodat toch een stukje erfgoed in de stad zichtbaar wordt. En het plein voor het treinstation Charleroi-Sud is al halverwege een complete metamorfose. Je zou zeggen dat het dieptepunt is gepasseerd. Beoordeel zelf maar op:
Charleroi: de lelijkste stad van Europa. Dát moesten we natuurlijk zien…! Want voor fotografen is héél lelijk meteen ook weer héél mooi. De stad dankt deze reputatie aan het vroegere centrum van kolenmijnen en staalindustrie. Overal zijn nog de resten van al dat geploeter zichtbaar, waardoor de stad en de regio nog steeds bekend staan als ‘Le Pays Noir’. Dat was dan ook meteen het doel van dat tweedaagse foto- cq. minivakantie-reisje met René. Maar ook de stad zelf is deze periode nog allerminst te boven gekomen. Er zijn veel sociale problemen zoals armoede, werkloosheid en criminaliteit. Dat is in de stad overal zichtbaar en dat bracht meteen een dubbel gevoel met zich mee. Want die industriële restanten zijn natuurlijk erg fotogeniek, maar je ontkomt er niet aan om ook de stad zelf en andermans sociale problemen te bekijken.
Het vroegere industriële gebied ligt ten zuidwesten van de stad aan de oevers van de Sambre. We wandelen min of meer langs de rivier naar Marchienne-au-Pont, zo’n vier kilometer naar het westen. Niet over de weg, maar dwars door het terrein van roest, schroot en ander industrieel afval. Erg verrassend, want in Nederland zouden ze meteen beginnen met het afsluiten van zo’n gebied voor onbevoegden zoals wij, en bovendien ook met het opruimen van de rommel. Hier dus niet, en onbekommerd lopen we tussen al die overblijfselen, ons verbazend in wat voor een bizarre wereld we zijn beland.
De dag kreeg alleen wel een heel vervelend staartje. In een onbewaakt moment is mijn camera op de grond gevallen en mijn 18-400 tele-zoomlens was daardoor niet meer bruikbaar. Ik had nog wel een andere lens, maar die was voor dit doel veel minder geschikt. En dan is er natuurlijk altijd nog het mobieltje, maar de resultaten daarvan vallen altijd tegen. Het kostte een halfuurtje in mineur, maar ik realiseerde me dat we al heel veel hadden vastgelegd en bovendien kon de dag heel gezellig worden afgesloten met lekker bier op een terras en een ontzettend gezellig Italiaans restaurant. En het grootste deel van de dag is toch maar mooi vastgelegd. Kijk en huiver op:
Op nog geen steenworp afstand van huis ligt de Hortus Botanicus. Heel lang geleden was ik er ooit eens, maar daarna, gek genoeg, niet meer. Hoewel het alleszins de (toch kleine) moeite waard is. En ontelbare keren ben ik er langs gelopen op weg naar de metro. Fotovriend Jos had het initiatief genomen om op een mooie donderdagochtend het complex nog eens te bezoeken. Het is een oase in de stad. Niet alleen omdat het een park of een tuin is. Want parken en zelfs tuinen zijn er genoeg in de stad. Maar de Hortus is wel een bijzonderheid en staat vol met fraaie inheemse plantensoorten en andere botanische hoogtepunten. Meestal in de open lucht, maar zonodig in een van de monumentale kassen met hun eigen klimaatzones. Daar dan de palmen, cactussen en zelfs een aparte kas voor allerlei soorten vlinders. De kassen, het hoofdgebouw en zelfs het toegangshek zijn bovendien beschermd rijksmonument. En zelfs als je even geen monumenten of planten hoeft te zien is alleen al het nuttigen van koffie en gebak op het terrasje aldaar op deze zonnige ochtend al een hoogtepunt. Waarom is dat niet vaker gedaan? Het is nog geen vijf minuten lopen….! De reis van donderdag langs de monumenten en door de verschillende klimaatzones is vastgelegd op:
De Allgäu, zie vorig blogje, heb ik in de afgelopen dertig jaren redelijk vaak bezocht. De laatste jaren ook wel met de trein maar meestal toch met de auto. En meestal scheur je dan ook nog via de Autobahn zo snel mogelijk naar je bestemming. Maar zelfs op die Autobahn vallen je een aantal dingen op. Ondanks de soms hoge snelheden is er de gedisciplineerde rijstijl bijvoorbeeld. In een file ontstaat er als vanzelf een Rettungsgasse, via welke hulpdiensten snel ter plaatse kunnen zijn. En dat bleek ook nodig. De traumahelikopter kon natuurlijk meteen op de plaats des onheils landen, maar politie, ambulances en takelmaterieel kon er dankzij die discipline meteen langs. En er wáren nogal wat files. Het na-oorlogse autobaannet van duizenden kilometers is hoognodig aan vernieuwing toe en er zijn dan ook ontelbare en ook lange Baustellen. Maar gelukkig doen ze het allemaal voor ons, zo wordt ons medegedeeld.
Maar wat vooral opvalt is de enorme hoeveelheid windmolens. Het stadium van horizonvervuiling zijn de Duitsers al lang voorbij. Nou scheelt het wel dat Duitsland een stuk dunner bevolkt is dan Nederland en er zodoende ook meer ruimte is voor die molens zonder noemenswaardige hinder. En tenslotte is – als je dan toch met de auto gaat – een tussenstop een aanrader. Twee keer vier uur rijden is een stuk aangenamer dan één keer acht. Een tussenstop halverwege in Fulda bijvoorbeeld, barokke stad en begraafplaats van Bonifatius, die in Dokkum is vermoord en hier zou zijn begraven. Of dat ook echt zo is kan je je natuurlijk afvragen, maar de stad heeft er voor de liefhebbers hoe dan ook weer een pluspuntje bij. Een fotoserie van al dat onderweg zijn staat op:
De Allgäu: in het uiterste zuiden van Duitsland. Een schitterende streek aan de voet van de Alpen. Mijn zus Hedwig woont er nu al weer ruim dertig jaar en werd zaterdag 65. Een mooie aanleiding dus om er weer eens heen te gaan. Het schitterende weer nodigde uit voor een wandeling in de buurt van Füssen, over een bergkam en dus uitzicht over de bergen. De streek hecht zeer aan traditie en je vindt er dan ook alle stereotypen van terug, zoals bijgaande fotoserie illustreert. Heel in de verte was er nog zicht op slot Neuschwanstein dat koning Ludwig II liet bouwen. Veel te ver voor een behoorlijke foto, maar als je er wat aan prutst is het wel wat beter te zien. Het slot mocht, als een van de markante punten in de regio, hoe dan ook niet ontbreken in de fotoserie, vond ik. En wat kun je dan aan het eind van de dag beter doen dan Duits bier drinken? In Duitsland heeft elke streek wel een eigen brouwerij. Maar nu waren we uitgenodigd door buurtgenoten van mijn zus, die het bierbrouwen er als liefhebberij op na houden. Niet voor de commercie dus, maar om het allemaal zelf op te drinken. Of om het te delen met gasten zoals wij die middag. Inclusief uitleg wat er allemaal bij bierbrouwen komt kijken. Best ingewikkeld nog. Maar het bier was lekker. Een indruk van een heerlijke dag staat op:
Toen ik nog werkte kwam ik geregeld in Brussel. Maar sinds ik ambteloos burger ben, ben ik er, behalve er met de auto langs gereden op weg naar verdere oorden, nooit meer geweest. Tot afgelopen donderdag, toen ik mijn vroegere Schiphol-collega Joop opzocht. Ik had hem al jaren niet meer gezien en hij bleek in Brussel te wonen. Meteen al bij het verlaten van station Brussel-Noord viel me op hoe de stad is veranderd in de laatste zeven jaar. Dat station, in mijn herinnering een no-go area met een grauwe uitstraling, was onherkenbaar veranderd in mooie perrons, een fraaie stationshal en een voorname uitgang naar een ook onherkenbaar stadsdeel. Wolkenkrabbers zetten hier de toon en ze zijn er ook nog lang niet uitgebouwd. Joop woont in een van die gebouwen op de 40e verdieping, en vanaf die hoogte bekijk je de stad toch net weer wat anders dan vanaf het maaiveld.
De woonwijk ligt iets ten westen van het station, aan de rand van het gebied ‘Tour en Taxis’. Een wat verwarrende naam, omdat ik – toen ik de naam voor het eerst hoorde – dacht dat het hier om het organiseren van vervoer zou gaan. In werkelijkheid is het een vroeger industrieel terrein rond het voormalige Gare Maritime. Een enorm gebied, duidelijk in transitie. Het leuke ervan is dat je niet alleen de delen ziet die al af zijn, maar ook nog de oude vervallen delen die ooit nog wat moeten worden. Vooral het enorme Koninklijke Pakhuis is fraai gerestaureerd en is nu het thuis van allerlei activiteiten en evenementen. Het werd een gezellige dag, veel bijpraten bij Belgische biertjes over niet alleen het vroeger, maar ook over het nu. Ik moest mijn best doen om me ook nog te bedenken dat ik een fotoserie wilde maken. Want tenslotte kom je niet elke dag in Brussel. Die serie staat op:
Brabant: elke keer als ik er kom, blijkt dat er toch nog wel een ruim stuk van mijn hart voor die provincie is overgebleven. Ondanks dat ik er al 45 jaar weg ben. Vooral op zo’n mooie dag als woensdag, toen ik in Den Bosch op bezoek was bij Kees, met wie ik al minstens zo’n lange vriendschap onderhoud. Het leek wel of heel de stad was neergestreken op de terrassen. De stad ademt één en al gemoedelijkheid, vooral als ik dan ook nog overal de kreet ‘houdoe’ hoor als mensen, al is het nog zo kortstondig, afscheid van elkaar nemen. Ja…., ik hoor de tegenwerpingen al: “zo heel gemoedelijk is het daar nou ook weer niet, als je in aanmerking neemt dat diezelfde provincie inmiddels het epicentrum van de drugscriminaliteit is geworden”. Klopt, maar dat is hoofdzakelijk ondergronds en niets weerhoudt me ervan om toch maar van die bovengrondse gemoedelijkheid te genieten. Behalve lunchen op een van die terrassen, maken we een wandeling door de stad. Langs de Binnendieze bijvoorbeeld, een klein ondergronds riviertje, dat de stad nog eens fraai accentueert.
Totdat we aankwamen bij de Parade, wat mij betreft eigenlijk een van de mooiere pleinen van Nederland. Maar de kastanjebomen daar leden al jaren aan een of andere ziekte en zijn nu uiteindelijk allemaal gerooid. Wat overblijft zijn een aantal ronde gaten, gevuld met verse aarde, waar ooit weer nieuwe bomen moeten komen. Tot overmaat van ramp wordt nu ook het theater aan dat plein gesloopt en in plaats daarvan staan nu een paar lelijke bouwketen. Wat rest van het plein is een onafzienbare lege vlakte, onherkenbaar veranderd. Alleen de Sint-Jan staat daar nog mooi, maar nu wel eenzaam te zijn, hoewel de kerk gezelschap heeft gekregen van een aantal terrassen, die daar tegen de gevel zijn aangeplakt, zo lijkt het wel. Om aan te geven dat het plein nog niet helemáál dood is. Maar binnen in de kathedraal is al jarenlang alles hetzelfde. Het is er rustig en sereen en ademt de sfeer van het Brabants katholicisme. Misschien ook niet altijd zo gemoedelijk, maar het is wél jeugdsentiment, zullen we maar zeggen. Er is ook een fotoserie gekomen, die staat op:
Een héél mooi voorbeeld van industrieel erfgoed is Sugar City, in Halfweg, halverwege Amsterdam en Haarlem. Daar heeft zo’n 130 jaar een suikerfabriek gestaan, mooi aan het water, zodat de suikerbieten uit het hele land per schip konden worden aangevoerd. Het ging daar zó goed dat er in de 60’er jaren twee grote suikersilo’s bijgekomen zijn. Maar in de 90’er jaren is de fabriek toch gesloten. De silo’s zijn nu omgebouwd tot een iconisch kantorencomplex en het leuke van het geheel is dat de fabrieken in hun oude glorie zijn blijven staan en daar heel elegant staan weg te roesten. Ik vind de combinatie van wegroestende en gerenoveerde bouwsels heel fotogeniek, maar vraag me toch af of dat roest ook ooit niet nog eens wordt aangepakt.
Het complex staat pal naast het nieuwe treinstation Halfweg-Zwanenburg. Op weg naar Zandvoort er vaak met de trein langs gekomen, gestopt zelfs, maar het station zelf nooit een blik waardig gekeurd. Vandaag dus wel, want ik was er met René op de fiets en dat betekent pensionado-tempo. Daardoor alle tijd om ook het station te bekijken. Het ziet er strak-modern uit, en zijn felle kleuren in het zonlicht en de ligging naast Sugar City met de in de verte de opdoemende duinen maken het station tot een fotogeniek geheel. En het weer werkte daarbij ook mee, want anders hadden we dat fietstochtje natuurlijk ook niet gemaakt.
Spaarnwoude was het volgende doel van de fietstocht, maar dat bleek toch wat ambitieus ver weg, dus dat is dan maar iets voor de volgende keer. Vanaf Halfweg richting Spaarnwoude was het vooral polderland. Altijd veel vogels, ook een groepje lepelaars en zelfs een verdwaalde schildpad. En de vele vliegtuigen hier waren natuurlijk ook nog steeds interessante dingen, want die afwijking, opgelopen tijdens mijn werkzame leven, heb ik eigenlijk nooit helemaal kunnen afleren. Terug ging het door het westelijk havengebied. Wat betreft natuurschoon troosteloos, maar zelfs hier doen ze moeite om die grote olietanks nog een beetje op te fleuren. De fotoserie van wat onderweg allemaal was te zien staat op:
Zandvoort, the day after. Of eigenlijk three days after. Van de Formule-1 is weinig meer te merken. Behalve op het treinstation, dat er een extra perron had bijgekregen. En behalve de expositie van (niet bepaald race-) auto’s op de boulevard. Maar daar kwamen we niet voor. We kwamen voor het strand. Op 8 september, naar ik vanochtend hoorde, op de warmste dag sinds eind juni. Dat zegt genoeg over de zomer van 2021, lijkt me zo. Het was meteen onze beste stranddag van het hele seizoen, feestelijk afgesloten op onze favoriete uithangplek Fosfor met een uitgebreid etentje in de nog warme avond. Alleen ontzettend jammer dat ik mijn camera niet bij me had. Want er was, behalve die auto’s wel het nodige aan fauna te zien op het strand.
Maar dan is er altijd nog het mobieltje, waar vrijwel de hele wereldbevolking mee schijnt te fotograferen. Dus dat moest ik ook kunnen. Meteen dus maar een fotografisch experiment. Kijken of je ermee kunt wat je met een echte camera kan. Sommige foto’s zijn best aardig, maar je moet uitkijken met inzoomen en uitvergroten. Dan wordt het al snel beneden de maat. Zorgen dus dat je met de neus op het te fotograferen object staat, tenzij het echt de bedoeling is om landschapsfoto’s te maken. En halverwege de dag was ook de batterij van het mobieltje ineens leeg en moest het fotografische experiment vroegtijdig ophouden. Volgende keer toch maar weer de echte camera meenemen. Al met al is er geen onaardige serie gekomen, al was het maar als herinnering aan deze toch wel bijzondere dag. Kijk zelf maar op:
Een boottochtje in Kopenhagen mag eigenlijk niet ontbreken. Dan zie je ook hoeveel overeenkomsten deze stad eigenlijk met Amsterdam heeft. Veel water, ook in de binnenstad. Maar vooral ook veel voormalige havengebieden, die – net als in Amsterdam – worden omgebouwd tot appartementencomplexen, zoveel mogelijk met de façade van het industriële erfgoed. En dan is er ineens het beeldje van de zeemeermin. Nog geen halve meter hoog. Op het eerste gezicht niks bijzonders, want je kunt zo honderd nog meer bijzondere dingen aanwijzen in de stad. Maar dit is op een of andere manier wereldberoemd geworden. Elke stad heeft wel zo’n onbelangrijke toeristenfuik. We konden vanaf de boot goed zien hoe dat gaat met zo’n fuik: een zichzelf versterkend proces.
Eerst niet écht bijzonder, maar omdat iedereen er heen gaat, krijg je het gevoel dat jij ook moet. En hoe meer mensen er gaan, hoe bijzonderder het wordt en er dus nóg meer mensen gaan. En dan is het ineens wereldberoemd. Toeristen waren er weinig in Kopenhagen, maar hier staan ze elkaar te verdringen om de foto van hun leven te maken. Het boottochtje passeerde ook ‘de David’. Een kopie van Michelangelo’s werk, dat wel. Maar tegen een mooiere achtergrond neergezet en zonder toeristen.
Onze laatste dag was ook meteen de laatste dag van de Eurogames. De triatlon: eerst 4 kilometer zwemmen, dan 180 kilometer fietsen en als slotstuk nog een hele marathon. Hoewel ik best wat affiniteit heb met onderdelen ervan, lijkt me dit toch wel een bovenmenselijke inspanning grenzend aan het bijna ongezonde. Maar ik vond de deelnemers er nog redelijk fit uitzien. Foto’s van het boottochtje, de toeschouwers van de meermin en de triatleten staan op:
Dagboek van een camera 