Van een afstand ziet Phoenix eruit als één grote laagbouw-vlakte met in het midden down-town, een klein kluitje dicht op elkaar gepakte wolkenkrabbers. Eigenlijk een fantasieloos zakendistrict. Maar op de laatste dag van ons bezoek zijn we er toch maar eens gaan kijken. Eerst parkeren in een kolossale parkeergarage en dan maar wat rondlopen. En dan blijkt dat het bij nader inzien best een fraai gebied is. En bovendien dat de hoogte van die gebouwen eigenlijk wel meevalt en ze ook veel verder uit elkaar staan dan het van een afstand lijkt. De architectuur is gevarieerd, er is aandacht besteed aan kwaliteit en kleur en her en der zie je kunstwerken en vooral street-art. Verder blijkt het niet alleen een zakendistrict te zijn maar wordt er zelfs gewoond.
Hoewel het er heel aangeharkt uitziet, zie je hier en daar toch ook wel wat rafelrandjes. Net een echte stad dus. Wel is het er vrij stil op straat, maar dat kan aan de zondag liggen. Er is zelfs een bovengrondse metrolijn, ondanks dat ook in het centrum de auto het voor het zeggen heeft. We raken bij een metrohalte in gesprek met een bewoner van het gebied. Hij woont en werkt er en heeft geen auto, een uitzondering zo gaf hij toe. Fietsen doen ze hier niet en hij heeft zelf dan ook geen fiets. Als het kan gaat hij met de metro en anders met ‘Uber’. Die taxidienst heeft het gewone taxiverkeer ook bijna uit de markt gedrukt, want een taxi zo maar op straat aanhouden gaat hier niet.
Dat waren we eigenlijk wel van plan, want we waren onderhand wel erg ver van onze parkeerplaats weg gewandeld en de ‘Uber-app’, die iedereen hier heeft, hadden wij – als niet bepaald early adopters – ook niet. Maar gelukkig was er de automaat bij de metrohalte, waaruit we na enige voorstudie twee kaartjes tevoorschijn konden halen waarmee we terug naar de parkeergarage konden reizen. Down-town Phoenix is samengevat op:
Phoenix was de standplaats van ons verblijf in Arizona. Wat betreft oppervlakte een enorme stad, ongeveer 60 bij 100 kilometer. We zijn te gast bij Jeff in het uiterste noorden van de stad en alleen al de rit naar het centrum is ongeveer 35 kilometer. Eindeloze laagbouw, afwisselend woningen en bedrijven, en ze kijken hier dan ook niet op een vierkante meter. Er worden her en der met het grootste gemak nog hele Vinex-wijken aangelegd. En alleen al in zo’n wijk zou zo maar het halve centrum van Amsterdam kunnen passen. Allemaal vrijstaande grote huizen. Alles met één verdieping en veel tussenruimte tussen de huizen. En overal autowegen, van minstens 2 x 3 breed. Alleen in het centrum, down-town, is er dan wat hoogbouw met kantoren en ook wat gestapelde appartementencomplexen.
Phoenix ligt midden in de woestijn en is in de zomer ondraaglijk heet. En dat is te zien aan de vegetatie die in deze Vinex-wijken is aangeplant: veel cactussen en andere flora die het een tijdje zonder water kan uithouden. Alleen is deze tijd van het jaar het seizoen van de wild-flowers, afhankelijk van de hoeveelheid regen in de winter, overal in de woestijn opbloeiend groen en kleine in het wild opkomende bloemetjes. Dat is in maart zelfs een toeristische attractie, en meteen associeer je dat dan met onze bollenvelden in april, hoewel die er toch wel wat anders uit zien. Maar dit jaar zijn de wild-flowers extra uitbundig, omdat er in februari (en ook nog tijdens ons verblijf) veel regen is gevallen. En het bovendien voor de tijd van het jaar ook nu nog tamelijk fris is. Voor veel mensen aanleiding om eens rond te gaan kijken en op een berghelling waar veel bloemetjes te zien zouden zijn stonden we meteen in een file. Net als bij onze bollenvelden. Hoe je in Arizona rondrijdt en woont, en ook hoe het bloemenseizoen eruit ziet, staat op:
Inmiddels zijn we in Arizona beland. We blijven daar een klein weekje, en hoewel Phoenix tijdens ons verblijf in die staat de standplaats is, mocht een bezoekje aan Tucson niet ontbreken. Twee uur rijden ten zuiden van Phoenix en wat mij betreft de mooiste stad van Arizona. On-Amerikaans knus, klein maar fijn, en de stad heeft ‘slechts’ 500 duizend inwoners en heeft daardoor dus meteen een overzichtelijk centrum, waar we een middagje rondlopen. Ondanks de ligging van Tucson in het warmste deel van de VS , heeft de stad door zijn wat hogere ligging toch een aangenaam klimaat. Door de hoogte en de droge lucht tekent de lucht bijna donkerblauw.
Ooit was de stad onderdeel van Mexico, maar rond 1850 hebben de VS het gebied – in een kennelijk vreedzame overdracht – van Mexico ‘gekocht’. Dat de stad ooit Mexicaans was en er ook nu nog veel Mexicaanse immigranten wonen en nog komen, is dan ook duidelijk te zien en te horen. De stad is half spaans-talig, en ook in de architectuur zie je de Latijns-Amerikaanse invloed. De kleine huizen zijn beschilderd met bonte kleuren die prachtig afsteken tegen de blauwe lucht. Maar zelfs in de nieuwere ‘Amerikaanse’ architectuur hebben ze ook hun best gedaan om kleuren te gebruiken, waardoor de stad een aangename kwaliteit heeft voor wat betreft de openbare ruimte. De street art die je hier ook veelvuldig ziet completeert het beeld en een indruk van de stad staat op:
Vrijdag hebben we de kust (voorlopig) verlaten en zijn we noord-oostwaarts gereden. Naar Palm Springs, wat je een oase in de woestijn zou kunnen noemen. Een kunstmatige oase, dat wel, want ooit moet hier een dorre vlakte hebben gelegen. Dat het uiteindelijk toch een aantrekkelijk woongebied is geworden, komt omdat het hier ook in de winter lekker weer is. Dat het in de zomer ondraaglijk heet wordt nemen ze maar op de koop toe, want tenslotte is er dan natuurlijk altijd nog de airconditioning. Maar met het weer was er in de afgelopen maand wel iets bijzonders aan de hand. Al jaren is het in Zuid-Californië veel te droog. Er zou zelfs sprake zijn van een droogtecrisis. Ik vraag me sowieso af hoe ze in staat zijn om in dit kurkdroge klimaat deze hele agglomeratie van water te voorzien en bovendien de talrijke gazons en golfbanen mooi groen te houden.
Maar toen kwam er in februari ineens veel regen, en dat is nu te zien. Men raakt er hier zelfs niet over uitgepraat. In de woestijn zijn er plotseling paarse bloemen en op de hellingen rond Palm Springs groeit er ineens weer vers groen gras. En in de rivier die jarenlang droog heeft gestaan, stroomt nu weer water. Maar nu schijnt de zon weer en kunnen we, na de ‘kou’ aan de kust, genieten van een ‘groene woestijn’ én zomerse temperaturen. Maar al dat water betekende wel dat we niet alle plannetjes die we hadden konden uitvoeren. We hadden immers een wandeling in een canyon in de buurt willen maken, maar die was dicht wegens te heftig stomend water. Want veiligheid gaat hier boven alles.
Dan maar een hike naar een bergtop in de buurt met een mooi uitzicht over de stad en omgeving. Wel zo mooi eigenlijk, vond ik, want zo kon je Palm Springs goed van boven bekijken. Hier uitsluitend laagbouw, witte daken tegen de zon, mooie golfbanen en veel zwembaden tussen de ruim bemeten bungalows. Maar ook grote windmolenparken, want Californië loopt, vergeleken met de rest van de VS, bepaald voorop in de energietransitie. Hoe de oase met groene woestijn eruit zag staat op:
In tegenstelling tot Los Angeles is San Diego echt een stad waar je een beetje leuk zou kunnen wonen. Hoewel de stad niet voorkomt in het rijtje van zogenaamd leefbare steden in de VS. Dat rijtje is sowieso niet al te groot, maar San Diego mag er wat mij betreft ook op. Het is vanaf Los Angeles een kleine twee uur rijden naar het zuiden, en de stad ligt dicht tegen de Mexicaanse grens. Alleen al de ligging is prachtig: aan de oceaan, deels gebouwd op schiereilanden en schitterende brede stranden. Met een mooie down-town aan de haven en ook daar wordt aangenaam gewoond. Aan de haven historische schepen waaronder het enorme vliegdekschip, eigenlijk een varend vliegveld, dat in 1942 deelnam aan de slag bij Midway tegen Japan. De stad heeft een heerlijk klimaat, maar minpuntje voor strandliefhebbers is hier dat het zeewater zelfs in hartje zomer te koud is om er een beetje prettig te water te gaan. Een ander minpuntje is dat – terwijl we hadden gerekend op redelijk warm weer – het hier voor de tijd van het jaar behoorlijk koud is. Hooguit 12 graden overdag, ondanks de zon, maar met een koude wind van zee.
Maar verder kon ik geen minpuntjes meer bedenken. Vergeleken met Los Angeles is het een veel kleinere en rustigere stad met veel ruimte. Met drie universiteiten, en dat dat zie je eigenlijk meteen aan zo’n stad. Mooie architectuur, overal kleine cafeetjes, eethuisjes en andere dingen die het leven aangenaam maken. Drie dagen uitgebreid door de stad en langs de kust geslenterd. Op de laatste dag nog naar de enorm grote dierentuin, schitterend aangelegd, maar na vier en een half uur was het daar onderhand wel genoeg, hoewel we nog niet eens alles hadden gezien. Er is een uitgebreide fotoserie van de stad gemaakt, wat groter dan gewoonlijk. Maar de stad had dat wel verdiend, vond ik. Even doorbijten dus op:
Slechts een heel klein deel van de oppervlakte in Los Angeles is hoogbouw. Dat is dus wat hier down-town heet. Het is vooral een zakelijk district en er wordt relatief beperkt gewoond. Het is meteen het centrum van het metro-netwerk dat Los Angeles toch blijkt te hebben. Alleen wordt het nauwelijks gebruikt. Want je kan wel een metrolijn aanleggen, maar als dan nog steeds heel weinig mensen op loopafstand van een station wonen, heb je er niet zo veel aan. Bovendien is het imago van openbaar vervoer hier heel anders. Openbaar vervoer is iets voor de minder welgestelden, en als het niet echt nodig is ga je daar dan ook niet in zitten in een land waar je status mede afhangt van wat er in je portemonnee zit. Kortom, de auto is hier de baas. En omdat je de ruimtelijke ordening niet zo snel kunt veranderen, zal dat ook nog wel een tijdje zo blijven.
Op het eerste gezicht en van veraf ziet down-town eruit als een kluitje compacte wolkenkrabbers. Maar als je er eenmaal bent, blijkt er nog veel en zelfs braakliggende ruimte tussen de hoogbouw te zijn. En waaraan is te zien dat het ooit een ouder, en misschien wel meer leefbaar centrum is geweest. Want al met al maakt dit stadsdeel nu een tamelijk rommelige indruk Maar ook kan je zien dat ze er wel wat van proberen te maken. Op de oudere gevels is er dan ook de nodige street-art te zien in een poging om het graffiti-geklieder naar een wat hoger niveau te brengen. Verder blijkt het trouwens niet alleen een zakelijk, maar ook een cultureel centrum te zijn. Hier staat inmiddels een state-of-the-art concerthal en ernaast een fraai museum voor moderne kunst, waar we anderhalf uur doorbrengen. En tenslotte zie je hier en daar nieuwere appartementencomplexen verrijzen, kennelijk in een poging het wonen, werken en culturele leven weer wat samen te brengen. Down-town L.A. staat op:
Terwijl Long Beach bepaald niet meetelt in de top-10 van de mooiste stranden, zou dat zeker wel kunnen gelden voor het strand van Venice, een van de andere stadsdelen van Los Angeles. Venice dankt zelfs zijn reputatie aan zijn strand. Maar minder bekend zijn daar de kanalen, die rechtstreeks geïnspireerd lijken door zijn Italiaanse naamgenoot. Je kan er heel deftig wonen, en de stadsvilla’s zijn onderling verbonden door voetpaden en kleine Rialto-bruggetjes. Voor auto’s is er alleen geen plaats. Een behoorlijk minpuntje, want zonder auto begin je in Los Angeles niks. De bewoners lijken zich daar te verplaatsen ofwel te voet ofwel met kleine bootjes. Allemaal zoals in de Italiaanse naamgenoot.
Maar Venice is met name bekend om Venice Beach. Daar is het vooral “zien en gezien worden”. De fitness cultuur lijkt hier uitgevonden, en de bedoeling is dat je hier niet alleen je lijf goed onderhoudt, maar dat je dat vooral ook aan anderen laat zien. Een bepaalde strook heet zelfs ‘Muscle Beach’. Hier hangt vooral hip volk rond, dat heen en weer jogt, skateboardt, aan fitnessapparaten hangt en elkaar de maat neemt over lijf en outfit. Verder is Venice Beach de thuisbasis van kunstenaars, muzikanten en uitbaters van allerlei alternatieve winkeltjes en marktkraampjes. Alles in een omgeving met bont gekleurde huizen, fraai afstekend tegen de blauwe lucht. De schoonheidscommissie zal hier vermoedelijk wel even de andere kant op hebben gekeken.
We wandelen vanaf de Venetiaanse kanalen heen en weer over de boulevard van Venice naar Santa Monica, zo’n vijf kilometer verderop, met de pier als eindpunt. Onderhand een overbevolkte kermis geworden met alles wat daar aan smakeloosheid bij hoort. Maar goed, over smaak valt niet te twisten en over het gebrek eraan al helemaal niet. In al die drukte zou je bijna een bordje over het hoofd zien dat aangeeft dat Santa Monica wél even het eindpunt is van de legendarische, maar helaas historische, Route-66. De indruk van de dag staat op:
Woensdag was de eerste dag van onze reis door de VS. Vliegen naar Los Angeles, daar een huurauto oppakken en begin april vanaf San Francisco weer terug. De vliegreis naar Los Angeles was (te) lang. Het eerste halfuurtje is nog wel leuk: opstijgen, bij het mooie weer wat aardrijkskunde van Nederland opfrissen, maar dan begint het grote wachten van bijna elf uur. Ook het laatste halfuurtje is nog wel de moeite. Mooi over besneeuwde bergen komen aanvliegen, dan over de onafzienbare bebouwde laagvlakte van Los Angeles met in de verte alleen een klein stukje hoogbouw, dat ze hier down-town noemen. En woensdagavond, bijna middernacht (NL-tijd) geland in Los Angeles. Met negen uur tijdverschil betekende dat dus niet lekker gaan slapen, maar nog bijna een halve dag voor de boeg. Waarin je ook nog eens van alles moet doen. Zoals het hele proces van paspoortcontrole, bagage, shuttle bus naar de autohuur, en drie uur na de landing zit je dan in de auto. Marcel riep dat hij er zich weer helemaal thuis voelde. Dan nog drie kwartier over allerlei freeways naar onze bestemming in Long Beach. De allerlaatste krachtsinspanning was nog het bezoekje aan een supermarkt, maar toen was de zon in Nederland al weer op en konden wij – na nog wel een heerlijk biertje – gaan slapen.
Hier in ons verblijf gaat alles vanzelf en lichamelijke inspanning is niet nodig. Er zit ergens in huis een onzichtbaar digitaal google-wondertje, dat Alexa heet. Je roept tegen Alexa dat bepaalde lampen aan of uit moeten en het gebeurt. En zo ook voor allerlei andere activiteiten in huis zodat je je luie stoel niet meer uit hoeft. Om er een beetje in te komen gaan we toch maar voor wat lichaamsbeweging en bezoeken we – ondanks de forse jet-lag – het ‘Long Beach Aquarium’. Toeristische attracties zijn hier vaak themaparken en zo ook dit aquarium. We kwamen trouwens niet alleen voor het aquarium, maar eigenlijk ook voor een wandelingetje langs de kust.
Naast de uitbundige onderwaterwereld die er is te zien, is er ook de nodige aandacht voor de klimaatverandering. Dat de Verenigde Staten per hoofd van bevolking voor wat betreft de invloed op het klimaat de hoogste foot print heeft wordt hier grif toegegeven. Alles heel inzichtelijk in beeld gebracht en voor iedereen te snappen, lijkt me zo. Ze doen in elk geval aan bewustwording. Daar begint het eigenlijk altijd mee. Nu nog ernaar handelen. Maar zo te zien gaat dat nog wel even duren. Maar ja, zelf zijn we ook hierheen gevlogen. Het wandelingetje langs de kust was niet super-bijzonder. Het liep langs een jachthaven, verderop een autoweg, wat hoogbouw en uiteindelijk een stuk tamelijk troosteloos strand. Daar zul je mij in de zomer dus niet vinden. Maar het was wel een mooi acclimatisatie wandelingetje. Alles in beeld gebracht op:
De ineens prachtige zonnige dag leende zich voor iets wat ik al een tijdje van plan was: een bezoekje aan het Amstelkwartier. Vijf jaar geleden heb ik er ook al eens rondgelopen, maar toen was het nog een woonwijk in wording. Nu zijn delen ervan nog steeds in wording, maar andere delen zijn nu wel zo’n beetje af. Daar kwam bij dat vrienden van me er recent hun intrek hebben genomen. Op de 13e verdieping nog wel, en dat was dan ook een mooie extra aanleiding voor het bezoekje. Want wanneer krijg je nou eenmaal de gelegenheid om de stad te bekijken anders dan vanaf het maaiveld? Van boven ziet de stad er weer heel anders uit en blijken gebouwen ineens heel ergens anders te staan dan waar je dacht dat ze stonden.
Ze zijn er inderdaad nog niet uitgebouwd, want van het naburige toekomstige ‘Bajeskwartier’ ligt er alleen nog maar de bouwput. Met nog wat restanten van de vroegere ‘Bijlmerbajes’, die als erfgoed vast wel een plekje gaan krijgen. Ook de doorgaande weg langs de wijk is nog niet af. De aanlag van zoiets schijnt altijd lang te moeten duren. Maar over drie maanden ligt er dan ook een weg met fraaie beplanting in de middenberm. En ook aan de kant van de Amstel gaat het erg fraai worden. Dat is het eigenlijk nu ook al. Voor fietsers is het de mooiste uitvalsweg naar Ouderkerk. Hier is de Amstel op zijn breedst, en er is inmiddels een mooie boulevard langs de rivier, waar je lekker kunt zitten, wandelen of zelfs kunt rennen. Een indruk van deze wijk vanaf hoogte én vanaf het maaiveld, zie:
Het rondje Oosterdok: zelfs als je maar een half uurtje hebt, kan je vanuit huis dat hele rondje afwandelen. Behalve natuurlijk als je een camera bij je hebt, dan kan het wat langer duren. Want het dok is een leuke mix van water, boten, twee musea met zicht op het Centraal Station en de gevels op de Prins Hendrikkade. En, ook al heb ik het rondje al ontelbare keren gemaakt, er is altijd wel wat te zien. Zelfs dingen die er altijd al waren en die me nog niet eerder waren opgevallen. En natuurlijk ook weer nieuwe dingen. Zoals de glanzende hoofdzetel van Booking.com. Volgens mij is het nu wel zo’n beetje af. Ze hebben er twee jaar langer over gedaan dan ooit de bedoeling was. Vooral de oostgevel is een ingewikkelde constructie geworden, die best wat hoofdbrekens zal hebben gekost.
Al met al is het een glazen kolos geworden waar de meningen, zoals in Amsterdam gebruikelijk, wel weer over zullen verschillen. Maar erger dan vroeger kan het eigenlijk niet. Want ooit stond daar het volstrekt gedateerde en fantasieloze hoofdpostkantoor. Daarna was het jarenlang een groot braakliggend terrein en nu dus dit. Daarmee is nu eigenlijk ook de hele noordkant van het dok af met onder meer het conservatorium, de bibliotheek, wat winkels, een hotel plus nog wat onbetaalbare appartementen. Nu alleen nog de bestrating eromheen en dan kan je – net zoals lang geleden – weer een beetje netjes om het gebouw heen onder het spoor door lopen of fietsen. De impressie van het Oosterdok staat op:
Dagboek van een camera 