Ik had even geen zin in fotograferen na onze grote treinreis, maar af en toe kon ik het toch niet laten. Deze keer van alles wat in Amsterdam, en is er toch ook maar weer een serietje van gemaakt. Ik was zelf al vaak op het NDSM-terrein geweest, maar als je bezoek van buiten hebt, is succes verzekerd. Bovendien is daar elke keer wat nieuws, zoals nu het mooie street-art portret van Eberhard van der Laan en de met zeecontainers opgebouwde ingang van de kermis. Een ander spectaculair ding in de stad vond ik de passagiersterminal. Ik zie er regelmatig een menigte met rolkoffertjes de stad inlopen. Maar nu lag er een groot cruise-schip aangemeerd, waar je heel dichtbij kon komen. Helemaal spectaculair is het als dat schip dan langs het Centraal Station wegvaart. Verder is het in onze eigen – voorheen nog rustige Amsterdamse buurt – nu ook regelmatig bal. Ze zeggen wel dat het toerisme toeneemt, maar onze eigen stadgenoten kunnen er ook wat van. Op mooie zomeravonden gaan ze dan varen en is het dan de bedoeling om zoveel mogelijk eten, maar vooral drank, mee te nemen en het op een zuipen te zetten. Met natuurlijk luide muziek en veel geschreeuw. Het zomerse Amsterdamse foto-allegaartje staat op:
De fotoclub had deze keer een foto-shoot in Enkhuizen bedacht. Ook al zo’n stadje waar ik hooguit één keer eerder in mijn leven ben geweest, en dan nog erg lang geleden. En dat, terwijl je er met de trein vanaf Amsterdam in een uurtje rechtstreeks naar toe rijdt. Dankzij de fotoclub kom je dus nog eens ergens. Alleen al de treinreis was de moeite, want als je ergens ziet hoe plat Nederland is dan is het wel in West-Friesland. Het was ineens prachtig weer en dat is altijd leuk voor de camera. Enkhuizen was ooit een welvarend en ook heel belangrijk stadje, dat leefde van de (haring)visserij. Maar de Afsluitdijk heeft alles veranderd. De visserij bestaat vrijwel niet meer, maar nu leeft het stadje vooral van watersport-toerisme. Prachtige jachthaven met dure jachten. Verder mooi gerestaureerde huisjes in Zaanse stijl, maar wel een tikkeltje popperig stadje met scheepjes van weleer, die er esthetisch verantwoord in het binnenhaventje bij liggen, maar wellicht nooit meer zullen uitvaren. Verder de visnetten van toen, mooi gedrapeerd over die scheepjes, klaar voor de toeristencamera’s en die van mij natuurlijk ook. Dat alles met een prachtig uitzicht over het eindeloze IJsselmeer als achtergrond. Kortom, een prachtig openluchtmuseum. Kijk maar op:
Nijmegen was deze keer het doel van het foto-reisje. Ik ben er in de buurt geboren, maar er op mijn achtste jaar al vertrokken. Toch heb ik hele vage herinneringen dat ik rond 1955 achterop de Solex met mijn vader naar die grote stad mocht. In diezelfde vage herinnering vond ik het een prachtige stad, met mooie winkels die je in mijn geboortedorp niet had. Maar ik had toen blijkbaar niet gezien, althans ik herinner het me niet, dat delen van de stad die door de geallieerde bombardementen van zo’n tien jaar daarvoor zwaar waren beschadigd, zich daarvan nog allerminst hadden hersteld. Zo bleek uit een foto-expositie in de Stevenskerk, dat die kerk er in 1954, amper een jaar voor het Solex-reisje, nog flink gehavend bij lag. De toren is daarna helemaal hersteld en de multifunctionele kerk ligt er nu ook prachtig bij. Het wijkje tussen het centrum en de Waal is ook niet ongeschonden de oorlog doorgekomen en je ziet daar nu tamelijk fantasieloze bouw uit de 70’er en 80’er jaren, de periode van de grote architectonische armoede in Nederland.
Nog een mooier voorbeeld van die armoede is het plein met het prachtige Waag-gebouw en de aller-lelijkste Hema die ik ooit heb gezien. De Waal geeft ook zo zijn problemen in de stad. Herhaaldelijk loopt de kade door de nauwe bedding daar onder. Een aantal jaren geleden is er een nevengeul aangelegd die het water meer ruimte geeft, en bovendien is er daardoor een mooi ‘rivierpark’ en een stadseiland ontstaan met een nieuwe brug met nu wél een mooie architectuur. Tikkeltje steriel nog wel, maar dat zal over tien jaar wel anders zijn als het allemaal wat meer doorleefd is. Een stad aan de rivier heeft altijd wat extra’s. Vooral als die rivier een belangrijke waterweg is, waar enorme containerschepen en duwbakken met bulkgoederen volgeladen richting Ruhrgebied varen en leeg weer terug naar Europoort. De Ooijpolder is een andere attractie van Nijmegen. Er is een piepklein bruggetje dat de Waalkade met de Ooijpolder verbindt. Die polder is alleen te groot om als wandelaar helemaal te zien, dus dat kan beter met de fiets. De volgende keer dan maar. De foto’s van het uitstapje staan op:
Op nog geen tien minuten trein-afstand ligt Zaandam. Dat was het doel van het wekelijkse foto-uitstapje dat we vrijdag maakten. Het station zelf zou ook al iets bijzonders zijn, maar dat viel toch tegen. De architectuur was met die rode buizen niet slecht, maar als je het niet onderhoudt, wordt het een grauwe bende, met ramen waar je niet meer doorheen kunt kijken en de rode buizen die in bezit zijn genomen door duiven met alles wat die daar achterlaten. Bouwen is dus één, maar onderhouden is twee. Maar even rechtsaf en daar staat dan ineens een prachtig hotel met op elkaar gestapelde Zaanse huisjes met dito kleuren. Plus het stadhuis en het winkelstraatje dat daar begint. Tikkeltje popperig (misschien zelfs kitscherig), maar toeristen zijn er sowieso dol op. Kwestie van smaak natuurlijk, maar het is wel uniek en dus ook fotogeniek.
Zaandam is van oudsher de producent van levensmiddelen en herbergt zelfs het oudste industrielandschap van Europa. Albert Heyn had hier ooit zijn eerste winkeltje, maar het meeste wat je nu bij AH kunt kopen, wordt hier al lang niet meer geproduceerd. Verkade bakt er nog wel zijn koekjes, maar de meeste fabrieken zijn, voor zover ze nog functioneren, nu onderdeel van grote internationale conglomeraten. Veelal staat hier dus industrieel erfgoed en dat is nu zelfs onderdeel van een fietsroute. De oostzijde, met gelijknamige straat, is een mengeling van dat erfgoed, soms nog in gebruik, soms ook vervallen. Tussendoor kleine huisjes, ook Vinex-achtige nieuwbouw die hier toch wel erg detoneert, maar ertussenin wel weer een prachtig café. Al met al een mooie fotogenieke mix. De Zaanse Schans was het verste punt waarheen we hebben gelopen. Een enorm parkeerterrein met bussen en het leukste vond ik daar nog niet eens de molens, maar de toeristen, druk in de weer met hun selfies. De foto’s staan op:
We hadden buitenlands bezoek, dus dan maak je een uitstapje. De grachtengordel kennen zowat alle buitenlanders, dus dan verzin je wat anders. Rotterdam bijvoorbeeld, voor veel buitenlanders weer iets heel nieuws. Een eigenlijk ook voor mij, want zo vaak kom ik er niet. Vorig jaar op een ijskoude winterdag ben ik er nog eens geweest. Het was toen weliswaar prachtig weer, maar zó koud met zó’n straffe wind, dat we het niet hebben aangedurfd om het laatste stuk met die draaiende gondel van de Euromast omhoog te gaan. Dinsdag was het andermaal prachtig weer, maar wel een stuk aangenamer. Dus nu wel de draaiende gondel omhoog, met een prachtig uitzicht, maar nu helaas achter glas, dus voor foto’s minder geschikt. En eigenlijk is er nou ook weer niet zo’n heel groot verschil met het uitzicht dat je hebt op het wat lagere platform, toch nog zo’n 100 meter. Verder gezellig door de stad gekuierd, vooral langs de oude haven in de binnenstad, een stadsdeel dat de oorlog min of meer ongeschonden heeft overleefd.
De middag in Delft doorgebracht, vooral in de oude binnenstad en zowel de ‘Nieuwe’ als de ‘Oude Kerk’ bezocht. Delft is mijn vroegere woonplaats. Ik woonde tegenover het station, ik ben er nu al 24 jaar weg en de omgeving van het station is onherkenbaar veranderd, inclusief een heel nieuw station. Maar in de binnenstad is nog veel hetzelfde, vond ik. Sterker nog, de pizzeria op de Binnenwatersloot, waar ik toen geregeld kwam, is er nog steeds met nagenoeg dezelfde inrichting. Daar hebben we de dag afgesloten en vastgesteld dat veel toeristen in Amsterdam blijven hangen, en dat de combinatie Rotterdam/Delft voor buitenlanders weer een heel andere blik op Nederland blijkt te geven. Het was deze keer een kort bezoekje aan Delft, maar een aantal maanden geleden heb ik er een wat uitvoeriger blogje over gemaakt. Wel is er vandaag natuurlijk toch een foto-serietje gemaakt:
Een B&B-weekend in de Weerribben. Een moerassig land in de uiterste kop van Overijssel. Van oudsher een land van turf en riet. Het riet is er nog een belangrijke activiteit. Vlak na de winter, dus nu zo’n beetje, wordt het ‘geoogst’, in bundels samengebonden en vooral gebruikt om er daken mee te bedekken. Het land leek me erg drassig, maar het schijnt dat de aarde door de recente vorst vijf centimeter onder de grond nog bevroren is, zodat het dit jaar juist extra gemakkelijk gaat. Bijna alle huizen hebben hier dus rieten daken. Alles wat niet bruikbaar is wordt verbrand, hoewel er nieuwe milieuwetgeving onderweg is die dat gaat verbieden. Veel huizen, met name rond Kalenberg, zijn alleen per boot of fiets bereikbaar. Ze zijn hier erg van de rust.
Sommige huizen zijn gerenoveerd en sommige daar weer van zijn omgebouwd tot B&B, in afwachting van de toeristen die in de zomer gaan komen. Want dan is het drukker, met fietsen en boten. Chinezen hebben het hier nog niet ontdekt, in tegenstelling tot Giethoorn, niet ver hier vandaan. En straks komen de vliegtuigen die laag overvliegen richting Lelystad. Aan de affiches op de ramen kan je wel zien wat ze daarvan vinden. Zondag wegens de dreigende regen, die er gelukkig niet kwam, een autotochtje langs de dorpjes in Friesland gemaakt. Einddoel was Harlingen, maar een tussenstop was het piepkleine dorpje Achlum, waar in 1811 de verzekeraar Achmea werd opgericht. In 2011 bestonden ze 200 jaar en mocht Bill Clinton hier een lezing houden. Niet dat Bill een bijzondere relatie had met het bedrijf, maar je moet toch wat als je eens wilt uitpakken. De camera is mee geweest en het resultaat staat op:
Hoofddoel was het station van Arnhem, dat – zoals veel stations in Nederland – een grondige metamorfose heeft ondergaan. Hier zijn de architecten helemaal losgegaan en met name de hal heeft een futuristische uitstraling gekregen met zijn vele ronde vormen. Na een bouwput van bijna tien jaar, waarbij je ‘kruip-door-sluip-door’ de ingang moest proberen te vinden is hier eindelijk – wat betreft architectuur – een van de meest in het oog springende stations van Nederland gerealiseerd. Maar als je er dan toch bent ga je natuurlijk ook de rest van de stad bekijken. En dan blijkt maar weer dat je niet een vooraf bepaald plan moet hebben. Want op elke – niet vooraf geplande – straathoek is wel weer iets te vinden dat de moeite waard is. En al slenterend gaat alles vanzelf.
Ontmoetingen met de Arnhemmers bijvoorbeeld, die de nieuwe burgemeester Marcouch de hemel in prijzen, ondanks de ladingen van kritiek die hij uit sommige kringen ook heeft gekregen. Midden in de stad staat de Eusebius-kathedraal en dat is meteen de enige kerktoren in Nederland, waar je met een lift naar boven kunt. Dus meteen doen..! Want vanaf een toren zie je de stad weer in een heel andere dimensie. De bochtige Rijn bijvoorbeeld. De oevers daarvan vormen eigenlijk een wereld op zich. Je kan er moeilijk komen, dus de wereld gaat hier zijn eigen gang. Zoals een fiets, die hier prachtig ligt weg te roesten, zonder dat iemand er naar omkijkt. En verderop naar het oosten nog een fotogeniek industrieel niemandsland, waarvan eigenlijk onduidelijk is of daar nog wat gebeurt. Niets aan de Rijnbrug herinnert nog aan de operatie Market Garden in september 1944. Of het moest een verdwaald kanon zijn, dat ergens op een verdwaald pleintje is neergezet. De foto’s van dit Arnhemse uitstapje staan op:
Er schijnen in Nederland nog een miljoen woningen te moeten worden gebouwd. En en de vraag is dan waar die moeten komen: buiten of binnen de steden. Nederlanders zijn erg verknocht aan hun tuintje, dus dat kan niet allemaal in de stad. Dus het Groene Hart zal er ook aan moeten geloven. Of toch ook maar in Amsterdam..? Want zelfs hier blijkt er nog voldoende ruimte te zijn om te bouwen, zelfs binnen de Ring. Niet met tuintjes, maar wel de hoogte in. En ze doen hier flink hun best om hun steentje bij te dragen aan dat miljoen. Zo ook in het nieuwe Amstelkwartier, rond het metrostation Spaklerweg, aan de oever van de Amstel en rond de voormalige Bijlmerbajes. Op de kaart is het een gebiedje van niks, maar hier komen ineens duizenden nieuwe woningen. Plus twee knotsen van hotels.
Architecten hebben zich hier kunnen uitleven, want het is allesbehalve een eindeloze saaie slaapstad geworden. Er wordt gevarieerd gebouwd met aandacht voor de kwaliteit van de openbare ruimte en het milieu. Complete gevels zijn volgeplakt met zonnepanelen en vieze auto’s mogen er niet meer in. Voor auto’s leek me er sowieso niet veel plaats. De bewoners zullen wel gebruik moeten maken van het naburige Amstelstation en het metrostation Spaklerweg, stations die en passant ook nog even worden gerenoveerd. Net als alle andere stations op die oudste metrolijn trouwens. Ik zag een kaartje van Amsterdam met allemaal gebiedjes van niks, die ze van plan zijn vol te bouwen met 95 duizend nieuwe woningen!! Het wordt hier ooit nog eens een echte stad. De ijzige kou is getrotseerd op een wandeling door het gebied en het foto-serietje staat op:
Het Spoorwegmuseum in Utrecht: al mijn hele leven weet ik van het bestaan ervan. En bijna net zo lang neem ik me voor om er eens heen te gaan. Maar vrijdag is het plan dan eindelijk uitgevoerd. De aanleiding was klein: een berichtje met een foto in de krant was al voldoende. De trein levert je vanaf Utrecht Centraal voor de deur af, in 20 minuten naar Station Maliebaan met een lange trein en een handjevol passagiers. Je kan ook gewoon lopen in een kwartiertje, zoals we op de terugweg maar deden. Er staan prachtige locs, waaronder de mooi opgepoetste ‘Arend’. Ook een mooi nagebouwd Engels stadje uit de vorige eeuw met de staalfabrieken waar veel locs werden gefabriceerd. En een mooie opstelling, die illustreerde dat het internationale reizen toen nog een erg deftige aangelegenheid was.
Prachtig allemaal, maar het leukste vond ik nog wel de nostalgie van al hetgeen ik zelf ooit heb zien rijden of in heb gezeten. Daarom was het maar goed ook dat ik zoveel jaren met het bezoek heb gewacht. Nostalgisch vond ik de groene treinen met hun spitse kop die als stoptreinen dienden, en de intercity’s, ook groen, maar met de zg. ‘hondekop’ die toen nog sneltreinen heetten. De huisstijl was dus groen, tegenwoordig het wat fellere geel en blauw. De treinkaartjes uit mijn jeugd waren van karton, met voorgedrukte bestemmingen. Later kwamen ze uit een computer met een matrixprinter en nu hebben we dus de ov-chipkaart.
Ook werd er in de treinen volop gerookt. De asbakjes zaten in de leuningen en ik herinner me levendig dat de coupés blauw stonden van de rook als je binnenkwam, en niemand die erom maalde. Roken vind ik overigens verre van nostalgisch, maar het was toen overal heel gewoon evenals de reclame voor het roken. Op de terugweg nog even het heel eigentijdse dak van het gloednieuwe Utrechtse Centraal Station bewonderd, dat pas officieel is geopend, maar zo te zien nog niet helemaal af is. De foto’s staan op:
Ik ben lid geworden van een fotoclub. Het concept is eenvoudig. Ergens verzamelen met koffie en gebak en dan krijg je anderhalf uur de tijd om foto’s te maken van een bepaald onderwerp. Ongeveer een maand later laten we elkaar 15 foto’s ervan zien en zal eenieder de maat worden genomen over het geproduceerde resultaat. Deze keer werd de Amsterdamse Spaarndammerbuurt onder handen genomen Een buurt gebouwd voor havenarbeiders, maar tegenwoordig is het een domein van allerlei hip volk met dito winkeltjes en eet-en drinklokalen. Veel huizen zijn ontworpen in de stijl van de Amsterdamse School. Ik kon het niet laten even van het onderwerp af te wijken en een stiekem kijkje te nemen in de nieuwe wijk die aan de noordkant wordt gebouwd: de Houthavens, zo te zien echt een wijk voor de happy few. De opdracht was dus om in anderhalf uur álle foto’s te maken. Jammer dat het net in die tijd zwaarbewolkt was met regenbuien en dat het pas opklaarde daarna. Het is niet anders, en het geproduceerde resultaat staat op:
Dagboek van een camera 